• Adres: ul. Domaniewska 36/38
  • 02-672 Warszawa
  • Tel.: 0 22 601 29 13

22.12.2017. List otwarty I Prezes Sądu Najwyższego

W związku z podpisaniem przez Prezydenta RP ustaw reformujących sądownictwo prof. Małgorzata Gersdorf Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego wystosowała w dniu 22 grudnia 2017 r. list otwarty /także w wersji angielskiej/. W odniesieniu do ustawy represyjno-eutanazyjnej z 16 grudnia 2016 r. w postępowaniu przed sądami polskimi a przede wszystkim ETPC, bardzo ważnego znaczenia nabierają zawarte w liście stwierdzenia odnoszące się zarówno do uchwalania niekonstytucyjnych ustaw a także prawa do niezależnego sądu:

„…. przez uchwalenie niekonstytucyjnych rozwiązań, które według formuły słynnego filozofa Gustawa Radbrucha określa się po prostu jako „ustawowe bezprawie”.

 „Wszystko co godzi w niezależność sądów, w tym wypadku w niezależność Sądu Najwyższego łamie podstawowe prawo konstytucyjne każdego obywatela: prawo do niezależnego sądu. Wynika to nie tylko z naszej europejskiej kultury, ale i z powszechnie przyjętych w zachodniej cywilizacji standardów prawnych, o czym mówi art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych ONZ.”

Warto więc przypomnieć co na ten temat miał do powiedzenia Sędzia Sądu Okręgowego Marek Przysucha z tematem „Związanie sędziego prawem niegodziwym – formuła Gustawa Radbrucha w praktyce polskich sądów” – na Międzynarodowej Konferencji Naukowej z okazji 60 rocznicy wejścia w życie Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, która odbyła się  dniach 22 i 23 kwietnia w Sejmie RP w Warszawie.

Formuła Radbrucha – formuła filozoficznoprawna autorstwa niemieckiego prawnika i filozofa Gustawa Radbrucha. Głosi ona, że jeśli norma prawna w drastyczny sposób łamie podstawowe normy moralne, to nie obowiązuje (lex iniustissima non est lex). Taka norma nie dostępuje godności bycia prawem, może być odrzucona i tym samym obywatele nie mają obowiązku jej przestrzegania, a administracja państwowa i sądownictwo jej stosowania. Jest ona jedną z czołowych współczesnych koncepcji zbliżających do siebie pozytywizm prawniczy i prawnonaturalizm. Formuła została zaprezentowana po raz pierwszy w 1946 r. w artykule Ustawowe bezprawie i ponadustawowe prawo, który był reakcją na degenerację systemu prawnego w czasach Trzeciej Rzeszy. Według Radbrucha prawnicy niemieccy przez silne przywiązanie do pozytywizmu prawnego, nie byli w stanie przeciwstawić się instrumentalizacji prawa przez nazistów.

Do formuły Radbrucha wielokrotnie odwoływały się niemieckie sądy, szczególnie Federalny Trybunał KonstytucyjnyChociaż koncepcja Radbrucha jest szeroko znana i dyskutowana, poza Niemcami brak jest bezpośrednich odwołań do niej w orzecznictwie sądowym (choć można znaleźć wyroki, uzasadniane w podobny sposób).

List otwarty I Prezesa Sądu Najwyższego (wersja polskojęzyczna), (wersja angielskojęzyczna)

Referat S.S.O. Marka Przysucha

Wydarzenia

Ogłoszenia i Komunikaty